تاملی بر چگونگی اثرگذاری اراده در بازآفرینی قراردادهای منحل‌شده در حقوق ایران و فقه امامیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو دکتری حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 استاد گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

10.22034/mfu.2026.145692.1678

چکیده

اندیشه غالب در آثار حقوقی آن است که انحلال قرارداد، به منزله پایان بی‌بازگشت حیات اعتباری قرارداد می باشد. با وجود این، در عمل بسیار اتفاق می افتد پس از منحل شدن قرارداد یا در آستانه فروپاشیِ کامل آن، اراده طرفین بنا به دلایلی مانند اذن قانون، نیازهای تجاری، پیچیدگی‌های اقتصادی و عدم پایبندی به تشریفات حقوقی، منجر به بازآفرینی قرارداد پیشین گردد و عملاً باعث می شود رابطه حقوقی پس از انحلال نیز تداوم یابد و چالش های خاص خود را به دنبال داشته باشد. با مداقه در مواد قانونی از جمله مواد 501، 681 و 1148 قانون مدنی و سایر قوانین مشخص می گردد قانون گذار در مواجه با این چالش، رویکرد یکسانی را اتخاذ ننموده و بدین ترتیب این سوال اساسی را مطرح می سازد که اراده متعاقدین در اثربخشی به قرارداد منحل‌شده، خلاقیت انشایی خود را در چه قالب‌های حقوقی متبلور می‌سازد و اساساً اراده چنین قدرتی را دارد؟ در این پژوهش با بهره‌گیری از قواعد فقهی و حقوقی مانند العقود تابعه للقصود، اصل حاکمیت اراده، اصل آزادی قراردادی و تجویز ماده 10 قانون مدنی با عبور از رویکردهای سنتی، نشان داده خواهد شد که پس از انحلال قرارداد، اراده نه تنها قدرت خلّاقه خود را از دست نمی دهد بلکه با قصد انشایی طرفین، آثار حقوقی خود را نمایان می سازد. از این رو با به کار گیری روش توصیفی-تحلیلی این نتیجه حاصل می شود که اثربخشی اراده به سه صورت امکان پذیر است؛ گاهی، جری (جریان) قرارداد سابق که با غلبه بر انحلال پیشین، موجودیتِ پایان‌یافته قرارداد را با افزودن عنصر زمانی جدید و با حفظ هویت پیشین باز می گرداند. برخی موارد نیز با احیاء و ابقاء قرارداد، مانع از فروپاشی قطعیِ قرارداد منحل شده می‌گردد. درنهایت گاهی طرفین با اراده انشایی جدید خویش، نهاد حقوقی مسبوق به سابقه را بازآفرینی می کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Reflections on the Impact of the Will in the Revival of Dissolved Contracts in Iranian Law and Imami Jurisprudence

نویسندگان [English]

  • Mostafa Firoozirad 1
  • hamid abhari 2
  • seyed hasan hoseinimoghadam 3
1 phd student of Private Law, Faculty of Law and Political Science, Mazandaran University, Babolsar, Iran
2 Professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
3 Associate Professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
چکیده [English]

The prevailing view in legal works is that the dissolution of a contract is the irreversible end of the contract's validity, happens that after the contract is dissolved or on the verge of its complete collapse, the will of the parties, due to reasons such as legal permission, commercial needs, economic complexities, and lack of adherence to legal formalities, leads to the recreation of the previous contract, which practically causes the legal relationship to continue after the dissolution and brings its own challenges By examining the legal articles, including Articles 501, 681, and 1148 of the Civil Code and other laws, legislator has not adopted a uniform approach in the face of this challenge, and thus raises the fundamental question of what legal forms the will of the contracting parties crystallizes its creative creativity in the effectiveness of the dissolved contract, and does the will have such power? , by utilizing jurisprudential and legal rules such as contracts are subject to the will, the principle of the sovereignty of the will, the principle of contractual freedom, and the prescription of Article 10 of the Civil Code, by going beyond traditional approaches, it will be shown that after the dissolution of the contract, the will not only does not lose its creative power,manifests its legal effects with the drafting intention of the parties. Therefore, by using the descriptive-analytical method, it is concluded that the effectiveness of the will is possible in three ways;, the continuation (flow) of the previous contract, which, by overcoming the previous dissolution, restores the terminated existence of the contract by adding a new temporal element and preserving the previous identity. by reviving and maintaining the contract, the definitive collapse of the dissolved contract is prevented the parties recreate the previous legal entity with their new drafting intention

کلیدواژه‌ها [English]

  • dissolution
  • revival
  • maintenance
  • creative will

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار