فقه اسلامی و اصول آن (اصول فقه) به مثابه یک سنت حقوقی پویا و جامع، در طول قرنها تأثیری ژرف بر ساختار اجتماعی‑حقوقی جوامع مسلمان نهاده است. پیدایش تاریخی مکاتب متعدد و غنی (مذاهب) در این سنت، گواهی بر کثرتگرایی فکری و تنوع رویکردهای روششناختی در تفسیر شریعت به شمار میرود. در جهانی که روزبهروز پیوندیتر و پیچیدهتر میشود و با دگرگونیهای سریع اجتماعی، معضلات اخلاقی نوپدید و نیاز فزاینده به گفتتگوی دروندینی همراه است، مطالعۀ تطبیقی این مذاهب دیگر صرفاً یک کنکاش علمی نیست، بلکه ضرورتی حیاتی محسوب میشود. چنین مطالعاتی کلید کشف نقاط اشتراک، تقویت تفاهم متقابل، کاهش تنشهای فرقهای و استخراج راهحلهای بدیع حقوقی برای چالشهای معاصر فراتر از مرزهای اعتقادی را در اختیار مینهد. مجلۀ «مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب» دقیقاً در همین عرصۀ حیاتی علمی جای میگیرد. این مجله که بهعنوان یک نشریۀ علمی‑پژوهشی دارای داوری همتا و دوسوناشناس بنیان نهاده شده است، به پیوند سنتهای کهن فقهی با نظریۀ حقوقی نوین، بررسی نقادانۀ همگراییها و واگراییهای میان سنتهای حقوقی اسلامی، و روشنسازی ظرفیت عظیم این میراث برای پاسخگویی به مسائل نوین فردی و اجتماعی اختصاص دارد. بدین منظور، نشریه با اهداف و گسترۀ موضوعی زیر راهبری میشود.
اهداف و چشمانداز
مجلۀ «مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب» با هدف اشاعۀ ایدههای بدیع در حوزۀ تخصصی خود، به پیشبرد مرزهای دانش و ارائۀ راهحلهای علمی برای چالشهای معاصر در عرصۀ فقه و حقوق اسلامی از رهگذر مطالعات تطبیقی میان مذاهب اسلامی و نظامهای حقوقی میپردازد. اهداف اصلی آن عبارتند از:
-
ترویج و گسترش پژوهشهای بنیادین فقهی بر اساس دیدگاههای مذاهب اسلامی به منظور تحول در نظریههای حقوقی اسلامی؛
-
ترویج و گسترش پژوهشهای کاربردی فقهی مبتنی بر آرای مذاهب اسلامی برای پاسخگویی به مسائل نوظهور معاصر؛
-
ترویج و گسترش پژوهشهای بنیادین در نظریهها و مسائل دانش اصول فقه بر اساس دیدگاههای مذاهب اسلامی؛
-
ترویج مطالعات میانرشتهای در فقه و حقوق با تکیه بر آموزههای مذاهب اسلامی؛
-
ترویج مطالعات نقادانۀ فقهی برگرفته از آموزههای مذاهب اسلامی؛
-
آشکارسازی میزان همگرایی میان مذاهب اسلامی در استنباط احکام شرعی مربوط به امور فردی و اجتماعی؛
-
برجستهسازی ظرفیت دانش اصول فقه از منظر مذاهب اسلامی در تولید نظریههای نوآورانه دربارهٔ روشهای استدلال و استنباط حقوقی؛
-
فراهمآوری بستری علمی برای ارتقای تعامل علمی میان فقها و اندیشمندان مذاهب مختلف اسلامی.
مجلۀ «مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب» در درجۀ نخست بهدنبال فراهمآوردن بستری علمی برای انتشار اندیشهها و پژوهشهای اصیل در حوزههای فقه و حقوق اسلامی است.
گسترۀ موضوعی و حوزههای موضوعی اصلی
حوزههای موضوعی و کلیدی این مجله عبارت است از:
الف) فقه مذاهب اسلامی:
-
فقه عبادات در مذاهب اسلامی
-
فقه معاملات در مذاهب اسلامی
-
فقه جنایات در مذاهب اسلامی
-
فقه خانواده (فقه الاسره) در مذاهب اسلامی
ب) اصول فقه در مذاهب اسلامی:
-
اصول فقه امامیه
-
اصول فقه حنبلی
-
اصول فقه حنفی
-
اصول فقه شافعی
-
اصول فقه مالکی
ج) حقوق:
-
حقوق خصوصی
-
حقوق عمومی
-
حقوق شهروندی
-
حقوق کیفری
-
حقوق خانواده.