پیش فرض فقهی و بسترهای پیدایش آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه فقه شافعی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه فقه شافعی دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استاد، گروه فقه شافعی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 استادیار گروه فقه و حقوق شافعی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

10.22034/mfu.2024.138867.1262

چکیده

پیش­فرض‌های هر نظریه علمی، مجموعه‌ای از هنجارهای پیشاتفسیری هستند که در پردازش و صورت‌بندی اصل نظریه نقش مؤثری ایفا می‌کنند و در ضمن تفسیر و تحلیل­ مسایل فرعی و استنتاج نتایج آن مورد ملاحظه و مراعات واقع می‌شوند. کارکرد پیش‌فرض‌ها، حفظ انسجام درونی نظریه و توجیه نظری نتایج آن و ارتباط معنادار آنها با یکدیگر است. بر این اساس پیش‌فرض­های فقهی مفروضاتی پیشینی هستند که فقیه براساس آن­ها چهارچوب نظریه فقهی خود را سازماندهی می‌کند و در مرحله تفسیر نصوص شرعی و استنباط احکام فرعی به آنها وفادار می‌ماند. پیش­فرض‌های فقهی عمدتاً محصول برداشت کلی فقیه از شریعت و انتظاری است که وی از مجموعه قواعد و احکام آن دارد. از این‌رو باید تمایز پیش‌انگاره‌های فقیهان را یکی از اساسی‌ترین عوامل اختلافات فقهی به‌شمار آورد. این تحقیق با روش توصیفی - تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه­ای، بعد از تبیین معنای پیش‌فرض فقهی، به این نتیجه رسیده است که پیش­فرض­های فقهی علاوه بر ویژگی­های روانی و دامنه­ی اطلاعات فقیه، تحت تأثیر عواملی همچون: محیط آموزشی، خانوادگی و شرایط اجتماعی شکل می‌گیرند. باتوجه به اهمیت موضوع و نبود تحقیقی جامع در این‌خصوص، بررسی چنین موضوعی ضروری به‌نظر می­رسد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Jurisprudential Presupposition and the Context of its Origins

نویسندگان [English]

  • Arash Ahmadi 1
  • mohammad adel ziaey 2
  • jalil omidi 3
  • wrya hafidi 4
1 PhD student, department of Shafe'i jurisprudence , Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, department of Shafi’i jurisprudence , Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran. Iran.
3 Professor, department of Shafi’i jurisprudence , Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran. Iran.
4 Assistant Professor of Shafe'e Jurisprudence and Law, Humanities and Social Sciences Faculty, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
چکیده [English]

The presuppositions of any scientific theory are a set of pre-interpretive norms that play an effective role in processing and formulating the very theory. They are considered and observed for interpreting and analyzing sub-issues and inferring results. The function of presuppositions is to maintain the internal coherence of the theory, the theoretical justification of results, and their meaningful connection with each other. Accordingly, jurisprudential presuppositions are a priori assumptions based on which the jurist organizes the framework of his jurisprudential theory and follows them loyally in the stage of interpreting Shar‘ī texts and inferring secondary rulings. The jurisprudential presuppositions are mainly the product of the jurist's general understanding of Sharia and his expectations from its set of rules and rulings. Therefore, the distinction between the preconceptions of the jurists should be considered as one of the most fundamental factors of jurisprudential disputes. Using the descriptive-analytical method based on library sources, this research clarifies the meaning of jurisprudential presuppositions and then concludes that such presuppositions are influenced by factors such as educational, family, and social conditions, in addition to the psychological characteristics and scope of the jurist's information. The importance of the issue and the lack of a comprehensive research is a motive to investigate such an issue.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ijtihad
  • jurisprudential disputes
  • contexts of jurisprudential presuppositions
  • jurisprudential presuppositions
  • jurisprudential theory