انطباق پذیری ارگانیک و پویایی ساختارگرا در فقه شیعه (امکان سنجی تحول راهبردی در سیاست‌های حقوقی-تقنینی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 روح اله ملکی، دانشجوی دکترای حقوق عمومی دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران

2 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران- ایران.

3 استاد دانشکدة حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران- ایران

4 استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق ، الهیات و علوم سیاسی واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران- ایران

چکیده

سیاست‌های تقنینی، جهت‌گیری و خط‌مشی قانون‌گذار را در وضع قوانین و مقررات مشخص می‌نماید. این سیاست‌ها که در چارچوب سیاست‌های کلی نظام تدوین می‌شوند، به جهت شرعی بودن نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران طبق اصل چهارم قانون اساسی، می‌بایست بر مبانی فقهی استوار باشند.
با عنایت به نقش بنیادین گفتمان فقهی در شکل‌گیری سیاست‌های مختلف حقوقی-اجتماعی، تاکید بر پویایی فقه و استناد به این امر در امور زیربنایی و مباحث کلان حکومتی، زمینه‌ساز بازنگری در بسیاری از سیاست گذاری‌ها و رویکرد‌های انعطاف‌ناپذیر در عرصه قانون‌گذاری خواهد بود.
این پژوهش به منظور امکان سنجی تحول راهبردی در سیاست‌های تقنینی، با رویکردی توصیفی- تحلیلی درصدد پاسخ‌گویی به این پرسش است که چه تحولاتی و با چه زمینه‌ها و رویکردهایی در زمینه مشروعیت حکمرانی در فقه شیعه صورت گرفته است؟ در این مقاله تحولات صورت گرفته در مفاهیم راهبردی نظام حقوقی و سیاسی بنا به جهات مختلف ازجمله ویژگی‌های اجتماعی و سیاسی حاکم بر زمانه و جامعه، بررسی و نظریات علما و اندیشمندان مطرح و تحلیل می‌گردد و توجه به دگرگونی عمیق نظریات علما و اندیشمندان شیعی پیرامون دولت و حوزه سیاست پس از مشروطیت، این تحول می‌تواند مبنایی برای دگرگونی راهبردی در سیاست‌های تقنینی به خصوص قانون‌گذاری نوین در زمینه‌های چون بانکداری و مقابله با فساد اداری باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Organical adaptability and structuralist dynamics in Shiite jurisprudence (feasibility of strategic change in legal-legislative policies)

نویسندگان [English]

  • Rohola Maleki 1
  • Bijan Abasi 2
  • seead mohammad Hashemi 3
  • Saber Niyavarani 4
1 Ruhollah Maleki, PhD Student in Public Law, Faculty of Law, Theology and Political Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University of Tehran, Iran (r_malekie_h@yahoo.com). Faculty member of Islamic Azad University, Andimeshk Branch
2 Associate Professor, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran-Iran,
3 Professor, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Public Law, Faculty of Law, Theology and Political Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran-Iran
چکیده [English]

Legislative policies determine the direction and policy of the legislature in enacting laws and regulations. These policies, which are formulated within the framework of the general policies of the system, due to the legitimacy of the legal system of the Islamic Republic of Iran according to the fourth principle of the Constitution, must be based on jurisprudential principles. The dynamism of Shiite jurisprudence and its attention to various social requirements, including cultural, political and economic, is one of the strengths of Shiite jurisprudence, which distinguishes it from Sunni jurisprudence and other religious systems. Whereas the political system of any society is considered to be the foundation of the legal system of that society; Therefore, paying attention to the patterns of change in political principles and macro theories can provide the possibility of change in legal and judicial strategies. In order to evaluate the feasibility of strategic change in legislative policies, this study with a descriptive-analytical approach seeks to answer the question of what developments and with what contexts and approaches in the field of legitimacy of governance in Shiite jurisprudence? In this article, the developments in the strategic concepts of the legal and political system are reviewed and analyzed according to various aspects, including the social and political characteristics of the time and society, and the theories of scholars and thinkers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dynamic jurisprudence
  • Velayat-e-Faqih
  • legitimacy governance
  • legislative policies
  • ijtihad Shiite jurisprudence